Stowarzyszenie "Stop Manipulacji"
00-363 Warszawa, ul Nowy Świat 54/56 III piętro
e-mail: stopmanipulacji (at) tlen.pl


<<- Powrót do strony glównej

<- Poprzednia strona

 Psychologia to nauka nie czary

Test plam atramentowych Rorschacha

Protest naukowców, psychologów i studentów

Testy Projekcyjne

Test plam atramentowych Rorschacha, to test projekcyjny stworzony w 1921 roku. Na podstawie tego testu diagnosta wnioskuje o nieświadomych treściach psychicznych, cechach osobowości i zaburzeniach psychicznych. Jednak badania naukowe wyraźnie pokazują, że test ten ma nikłą wartość diagnostyczną. W ramach akcji "Psychologia to nauka, nie czary" postanowiliśmy upowszechnić publikację materiału testowego w celu ochrony jego potencjalnych odbiorców. Jeśli wiesz, że będziesz diagnozowany do celów sądowych (przez biegłego psychologa, w Rodzinnym Ośrodku Diagnostyczno-Konsultacyjnym itp.) zapoznaj się z tymi odpowiedziami, aby uniknąć niepotrzebnych problemów.

Karta
Najczęstsze odpowiedzi
  • Beck: nietoperz, motyl, ćma
  • Piotrowski: nietoperz(53%), motyl(29%)
  • Dana: motyl (39%)
  • Beck: dwoje ludzi
  • Piotrowski: czteronożne zwierzę (34%, ciemna plama)
  • Dana: zwierzę: pies, słoń, niedźwiedź (50%, szary)
  • Beck: dwoje ludzi (szary)
  • Piotrowski: postaci ludzkie (72%, ciemna plama)
  • Dana (France): człowiek (76%, szary)
  • Beck: ukryte zwierzę, skóra, dywan
  • Piotrowski: zwierzęca skóra, skórzany dywan (41%)
  • Dana (France): zwierzęca skóra (46%)
  • Beck: nietoperz, motyl, ćma
  • Piotrowski: motyl (48%), nietoperz(40%)
  • Dana (France): motyl (48%), nietoperz (46%)
  • Beck: ukryte zwierzę, skóra, dywan
  • Piotrowski: zwierzęca skóra, skórzany dywan (41%)
  • Dana (France): zwierzęca skóra (46%)
  • Beck: ludzkie głowy lub twarze (góra)
  • Piotrowski: głowy kobiet lub dzieci (27%, góra)
  • Dana (France): ludzka głowa (46%, góra)
  • Beck: zwierzę: nie kot lub pies (różowy)
  • Piotrowski: czteronożne zwierzę (94%, różowy)
  • Dana (France): czteronożne zwierzę (93%, różowy)
  • Beck: człowiek (pomarańczowy)
  • Piotrowski: brak
  • Dana (France): brak
  • Beck: krab, homar, pająk (niebieski)
  • Piotrowski: krab, pająk (37%, niebieski), królicza głowa (31%, jasnozielony), gąsienice, robaki, węże (28%, ciemna zieleń)
  • Dana (France): brak

Jak odpowiadać w trakcie testu?

W trakcie procedury testowej najlepiej korzystać z najpopularniejszych odpowiedzi zamieszczonych w tabeli powyżej. Dlaczego? Ponieważ badania wyraźnie pokazują, że osoby udzielające dłuższych wypowiedzi uzyskują bardziej patologiczne wyniki: "Jeśli, dajmy na to, jeden klient udzieli tych odpowiedzi 14, a inny 28, ten drugi ma dwukrotnie wyższą szansę udzielenia odpowiedzi o treści agresywnej (świadczącej rzekomo o agresywnych cechach osobowości) lub treści wskazującej na chorobliwą wyobraźnię (świadczącą rzekomo o depresji)" (Lilienfeld, Wood, Garb, 2002). Ilość odpowiedzi (tzw. wskaźnik R) koreluje zarówno z inteligencją (im bardziej inteligentna osoba, tym udziela więcej wypowiedzi) jak i z wieloma skalami klinicznymi (im więcej ktoś podaje odpowiedzi, tym wyniki wskazują na głębszą patologię). To niestety oznacza, że im wyższy był iloraz inteligencji badanego, tym bardziej patologiczne były jego odpowiedzi.

Dlaczego plamy Rorschacha to nie test psychologiczny?

Każdy test psychologiczny musi mieć udowodnioną rzetelność (dokładność pomiaru) oraz trafność (czy test bada to co powinien badać). Test Rorschacha nie spełnia tych kryteriów co potwierdza wiele autorytetów. "Chociaż test Rorschacha był od tego czasu (poprzedniej recenzji) stosowany tysiące razy przez setki wykwalifikowanych specjalistów i choć zakładano wiele związków z dynamiką osobowości i zachowaniem, zdecydowana większość z tych założeń nigdy nie została potwierdzona empirycznie[sic!]. Co więcej, brak jest tych dowodów pomimo pojawienia się ponad 2000 publikacji na temat testu." (Dawes, 1991). Jak stwierdza Reber (2002) w "całej tej działalności, oddaniu i fascynacji trudno jest znaleźć jakikolwiek dowód, że test Rorschacha cechuje chociaż odrobina trafności. Zwolennicy przejawiają niemal religijną żarliwość w jego obronie i ich wypowiedzi czyta się często jak dysputy teologiczne, a nie jak analizy naukowe".

Dlaczego publikujemy materiał testowy?

Każdy psycholog jest zobowiązany do ochrony testów psychologicznych poprzez nieupublicznianie materiałów testowych. Tablice Rorschacha nie są jednak chronione prawem autorskim i są publicznie dostępne już od 1992 roku. W Internecie po raz pierwszy pojawiły się w 2009 roku na angielskiej stronie Wikipedii, gdzie umieszczone są do dnia dzisiejszego. Upowszechniamy więc materiał, który już od lat jest dostępny szerokiemu gronu odbiorców. Co więcej, zależy nam na tym, aby psycholog korzystał z metod, które po pierwsze mają udokumentowaną wartość diagnostyczną, a po drugie nie zaszkodzą osobom badanym. Redaktor naczelny Skeptical Inquirer napisał, że Roschach "pozostaje w użyciu bardziej z tradycji niż jako dobry dowód" (Radford, 2009). Niestety jego stosowanie utrwala błędny obraz psychologa w oczach całego społeczeństwa: "Test ten jest przykładem dziwnego przekonania, które ma wiele osób, że psychologowie i psychiatrzy mogą powiedzieć coś o człowieku, czego on sam nie byłby w stanie stwierdzić, jakby posiedli tajemniczą zdolność do czytania przez zasłonę mechanizmów obronnych i gestów, nieprzezroczystą dla wszystkich poza owymi szamanami z ich procedurami testowymi" (Reber, 2002).

BIBLIOGRAFIA

Dawes, R. M. (1991). Giving up Cherished Ideas: The Rorschach Ink Blot Test. Issues In Child Abuse Accusations (http://www.ipt-forensics.com/journal/volume3/j3_4_5.htm), 3(4). [19.02.2012]

Lilienfeld, S. O., Wood, J. M., Garb, H. N. (2002). Status naukowy technik projekcyjnych. Kraków: Wydawnictwo UJ.

Radford, B. (2009). Rorschach Test: Discredited But Still Controversial (http://www.livescience.com/9695-rorschach-test-discredited-controversial.html). Live Science, 31 lipca 2009 [19.02.2012]

Reber, A. (2002). Słownik psychologii. Warszawa: Scholar.

A to przykład ... w komedii wygląda wesoło w życiu Może być tragedią:

Wypowiedzi autorytetów na temat testów projekcyjnych:

"Tempo postępu naukowego w psychologii klinicznej można mierzyć na podstawie szybkości i przekonania, z jakim odchodzi się od stosowania testu Rorschacha."

Prof. Arthur Jensen,
wybitny amerykański psycholog
University of California

***

"Jedyną rzecz, którą naprawdę ujawnia test plam atramentowych to sekretny świat tego, kto go interpretuje. Specjaliści, stosując go, mówią więcej o sobie niż o badanym."

Prof. Anne Anastasi
pionierka w zakresie badań psychometrycznych

***

"Test wielokrotnie zawiódł jako metoda predykcyjna. W literaturze przedmiotu nie ma żadnych danych, które skłaniałyby do polegania na interpretacjach z testu Rorschacha."

Prof. Lee Cronbach,
znany specjalista w zakresie testowania i pomiaru w psychologii

***

"Chociaż test Rorschacha był (...) stosowany tysiące razy przez setki wykwalifikowanych specjalistów i choć zakładano wiele związków z dynamiką osobowości i zachowaniem, zdecydowana większość z tych założeń nigdy nie została potwierdzona empirycznie. Co więcej, brak jest tych dowodów pomimo pojawienia się ponad 2000 publikacji na temat testu."

Prof. Raymond J. McCall
amerykański filozof i psycholog

***

"Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne, w programie nauczania psychologii klinicznej, który ma być realizowany w XXI wieku, całkowicie pominęło techniki projekcyjne, a wśród nich tak znane, jak (...) test Rorschacha, Test Apercepcji Tematycznej i testy rysowania postaci ludzkiej."

Prof. Jerzy Siuta
znany polski psycholog
Uniwersytet Jagielloński

***

"Wiem, że na laikach wnioskowanie o osobowości człowieka na podstawie tego, co widzi on w plamach atramentu może robić kolosalne wrażenie. Ale ludzie, którzy skończyli studia psychologiczne powinni być świadomi, że właściwie nie wiadomo, co ten test mierzy - jeśli w ogóle mierzy cokolwiek, poza oryginalnością skojarzeń."

Prof. Dariusz Doliński
wybitny psycholog społeczny
Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej

***

"W badaniach osób podejrzanych i oskarżonych powinno się odejść od stosowania testów projekcyjnych. Psycholog może bowiem w ten sposób naruszać prawo oskarżonego do obrony."

dr Małgorzata Toepltiz-Winiewska,
przewodnicząca Polskiego Towarzystwa Psychologicznego

***

"Poza kilkoma pozytywnymi wyjątkami, test Rorschacha okazał się mało przydatnym narzędziem diagnostycznym. Wypowiedzi dewiacyjne i zła forma oraz wskaźniki od nich pochodne korelują ze schizofrenią i być może również z zaburzeniami dwubiegunowymi i schizotypowymi zaburzeniami. Chorzy cierpiący na zaburzenie osobowości typu "borderline" osobowości także udzielają ponadprzeciętnie dużo wypowiedzi dewiacyjnych. Ale poza tym nie ujawniono żadnego dobrze udokumentowanego związku między testem Rorschacha a tymi zaburzeniami, ani między tym narzędziem a nawracającą depresją, zespołem stresu pourazowego, innymi zaburzeniami lekowymi, dysocjacyjnym zaburzeniem tożsamości, zależnym, narcystycznym i antyspołecznym zaburzeniem osobowości, zaburzeniem zachowania czy psychopatią."

Prof. James M. Wood
psycholog
University of Texas at El Paso

***

"Raporty z badań pokazują, że CS [Comprehensive System - "całościowy system" interpretacji wyników w teście Rorschacha opracowany w 1974 r. przez Johna Exnera] często błędnie wykazuje, iż zupełnie normalne osoby cierpią na jakieś zaburzenia. (...) Wielu klinicystów jest w takiej sytuacji gotowych przyjąć, że (?) test Rorschacha sięga ?głębiej? i ujawnia ukryte problemy psychiczne, których bardziej "powierzchowne" testy nie są w stanie wykryć. Naszym zdaniem jednak znacznie lepszym wyjaśnieniem jest łatwowierność niektórych psychologów, którzy dają się zwieść i dostrzegają patologię tam, gdzie jej nie ma."

Prof. Scott O. Lilienfeld
specjalista w wykrywaniu pseudonauki w psychologii
Emory University

***

"Jeśli spojrzy się na testy projekcyjne według współczesnych standardów, to nie wypadają one dobrze. Ich interpretacja jest raczej sztuką, a nie nauką. Natomiast powszechne stosowanie wynika ze stosunkowo sporej - wśród psychologów klinicznych, ale nie akademickich - estymy, jaką nadal cieszy się psychoanaliza. Testy projekcyjne mogą również dawać psychologowi poczucie zdolności docierania do jakichś głębokich tajemnic oraz bycia odpornym na manipulację ze strony badanego. Ale to wrażenie jest, moim zdaniem, złudne."

Prof. Bogdan Zawadzki,
specjalista w zakresie diagnostyki osobowości i psychometrii
Uniwersytet Warszawski

***

"Istnieje oczywista fascynacja tym testem, występująca u wszystkich ? tak profesjonalistów, jak i laików. W pewnym sensie, zwłaszcza wśród laików, jest on postrzegany jako symbol samej psychologii. Test ten jest przykładem dziwnego przekonania, które ma wiele osób, że psychologowie i psychiatrzy mogą powiedzieć coś o człowieku, czego on sam nie byłby w stanie stwierdzić, jakby posiedli tajemniczą zdolność do czytania przez zasłonę mechanizmów obronnych i gestów, nieprzezroczystą dla wszystkich poza owymi szamanami z ich procedurami testowymi. Wśród fachowców magnetyzujące właściwości tego testu są równie silne. Literatura na temat testu Rorschacha jest po prostu olbrzymia i dosłownie tuziny innych projekcyjnych narzędzi, rozwinięto na podstawie podobnych zasad teoretycznych. Jednakże w całej tej działalności, oddaniu i fascynacji trudno jest znaleźć jakikolwiek dowód, że test Rorschacha cechuje chociaż odrobina trafności. Zwolennicy przejawiają niemal religijną żarliwość w jego obronie i ich wypowiedzi czyta się często jak dysputy teologiczne, a nie jak analizy naukowe; wrogowie są bezlitośni i utrzymują, że jest on całkowicie bezwartościowy, a może być nawet szkodliwy i prowadzić do klinicznego nadużycia. (...) Jest raczej prawdopodobne, że test Rorschacha zapewnia możliwość szerokiej, nieograniczonej interakcji pomiędzy klientem a terapeutą, a plamy służą jako środek. (...) A zatem użyteczność testu Rorschacha będzie zależała od wrażliwości, empatii i zdolności wglądu osoby badającej niezależnie od samego testu. Intensywny dialog na temat tapety lub dywanika mógłby doprowadzić do tego samego, pod warunkiem, że obie strony w to wierzą."

Reber, A. (2002) Słownik Psychologii. Warszawa: Scholar.
Hasło "Rorschacha test", s. 629

***

Cytaty zebrał: dr Tomasz Witkowski : sceptycy.org